Thiết bị bảo vệ đường hô hấp (RPE) là loại trang thiết bị được thiết kế để bảo vệ người lao động khỏi việc hít phải các tác nhân có hại trong không khí như bụi mịn, khói, hơi hóa chất, khí độc hoặc vi khuẩn/vi-rút.
RPE được chia thành hai nhóm cơ chế chính: Thiết bị lọc (lọc không khí từ môi trường) và Thiết bị cấp khí (cung cấp khí sạch từ nguồn độc lập).
1. Các loại thiết bị bảo vệ hô hấp phổ biến
| Loại thiết bị | Đặc điểm & Công dụng | Môi trường phù hợp |
|---|---|---|
| Khẩu trang lọc bụi (N95, FFP2) | Lọc được ít nhất 95% hạt bụi siêu nhỏ (0.3 micron). Không chống được hơi hóa chất. | Công trường xây dựng, xưởng gỗ, y tế (chống vi-rút/vi khuẩn). |
| Mặt nạ nửa mặt (Half-face Mask) | Che mũi và miệng, sử dụng phin lọc có thể thay thế. Tùy loại phin lọc mà chống được bụi hoặc khí độc. | Phun sơn, hàn xì, xưởng hóa chất nhẹ. |
| Mặt nạ nguyên mặt (Full-face Mask) | Che toàn bộ khuôn mặt (bao gồm cả mắt). Bảo vệ cao hơn và chống kích ứng mắt do hóa chất. | Môi trường nồng độ khí độc cao, xử lý hóa chất nguy hiểm. |
| Thiết bị cấp khí (SCBA/Airline) | Cung cấp khí sạch từ bình khí nén hoặc máy nén khí, không phụ thuộc không khí bên ngoài. | Môi trường thiếu oxy (<19.5%), không gian kín (cống, hầm), hỏa hoạn. |
2. Ý nghĩa các tiêu chuẩn kỹ thuật
Khi lựa chọn RPE, bạn cần đọc kỹ các ký hiệu tiêu chuẩn trên sản phẩm:
- Tiêu chuẩn Mỹ (NIOSH): * N95/N99/N100: Lọc bụi, không chống dầu.
+ R95/P95: Có khả năng chống dầu (dùng trong môi trường có hơi dầu máy).
- Tiêu chuẩn Châu Âu (EN 149):
+ FFP1: Lọc ít nhất 80% hạt bụi.
+ FFP2: Lọc ít nhất 94% (tương đương N95).
+ FFP3: Lọc ít nhất 99% (khả năng bảo vệ cao nhất).
3. Cách chọn Phin lọc (Cartridge) phù hợp
Nếu bạn dùng mặt nạ phòng độc, màu sắc trên phin lọc sẽ cho biết nó chống loại chất nào (theo quy chuẩn mã màu quốc tế):
- Màu Trắng: Chống bụi, hạt mịn.
- Màu Đen: Chống hơi hữu cơ (dung môi, sơn, xăng).
- Màu Vàng: Chống khí Axit (Lưu huỳnh, Clo).
- Màu Xanh lá: Chống Amoniac (NH3).
4. Lưu ý sống còn khi sử dụng RPE
- Thử độ kín (Fit Test): Nếu mặt nạ không khít với khuôn mặt (do râu, sẹo hoặc kích cỡ sai), không khí độc sẽ lọt qua các khe hở thay vì đi qua bộ lọc.
- Thời hạn phin lọc: Phin lọc không dùng được mãi mãi. Khi bạn bắt đầu ngửi thấy mùi hóa chất hoặc thấy khó thở hơn bình thường, đó là dấu hiệu phin lọc đã "no" và cần thay ngay.
- Không dùng khẩu trang lọc bụi cho khí độc: Khẩu trang vải hay N95 thông thường không có khả năng ngăn chặn các phân tử khí hay hơi hóa chất.
5. Những sai lầm phổ biến
- Dùng N95 để phun sơn: N95 chỉ lọc bụi, hơi sơn (dung môi) sẽ đi thẳng vào phổi.
- Đeo khẩu trang khi có râu quai nón: Râu ngăn cản sự tiếp xúc kín giữa mặt nạ và da mặt, làm giảm 90% hiệu quả bảo vệ.
Bạn có đang làm việc với loại hóa chất hay loại bụi cụ thể nào không? Tôi có thể hướng dẫn bạn cách chọn mã phin lọc chính xác cho môi trường đó.